Ashwagandha – właściwości, działanie i zastosowanie znanego adaptogenu

Coraz więcej osób szuka naturalnych sposobów na radzenie sobie ze stresem, zmęczeniem i spadkiem energii. Jednym z najczęściej wybieranych w tym celu roślinnych składników jest ashwagandha – znana też jako witania ospała (łac. Withania somnifera). To roślina wykorzystywana od tysięcy lat w medycynie ajurwedyjskiej, a dziś ceniona również w nowoczesnej suplementacji jako jeden z popularniejszych adaptogenów. Czym dokładnie jest, jak działa i na co warto zwrócić uwagę przed sięgnięciem po nią?

Czym jest ashwagandha?

Ashwagandha (Withania somnifera) to niewielki krzew z rodziny psiankowatych, pochodzący z terenów Indii, Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej. W tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej wykorzystuje się przede wszystkim jej korzeń, który jest bogatym źródłem witanolidów – związków odpowiedzialnych za większość przypisywanych roślinie właściwości.

Ashwagandha zaliczana jest do grupy tzw. adaptogenów, czyli substancji, które – zgodnie z tradycyjnym rozumieniem tego terminu – mają pomagać organizmowi łagodniej reagować na różnego rodzaju obciążenia, zarówno fizyczne, jak i psychiczne. To właśnie z tego powodu roślina ta zyskała tak dużą popularność wśród osób prowadzących intensywny tryb życia.

W jej składzie, oprócz witanolidów, znajdują się również:

• alkaloidy,
• flawonoidy,
• saponiny,
• żelazo i inne składniki mineralne,
• związki o właściwościach przeciwutleniających.

Jakie właściwości ma ashwagandha?

Withania somnifera od lat jest przedmiotem badań naukowych, które starają się potwierdzić jej tradycyjnie przypisywane działanie. Wśród potencjalnych właściwości ashwagandhy najczęściej wymienia się:

• wsparcie organizmu w radzeniu sobie ze stresem i napięciem,
• możliwy wpływ na poprawę jakości snu,
• wsparcie koncentracji i funkcji poznawczych,
• pomoc w utrzymaniu prawidłowego poziomu energii w ciągu dnia,
• wsparcie odporności organizmu,
• potencjalny korzystny wpływ na regenerację po wysiłku fizycznym,
• wsparcie ogólnego samopoczucia psychicznego.

Warto podkreślić, że choć badania nad ashwagandhą są obiecujące, wciąż prowadzone są kolejne analizy mające lepiej zrozumieć mechanizmy jej działania oraz potwierdzić skuteczność przy różnych dawkach i formach suplementacji.

Jak stosować ashwagandhę?

Ashwagandha dostępna jest w kilku formach – jako sproszkowany korzeń, kapsułki czy ekstrakty standaryzowane na zawartość witanolidów. Sposób stosowania i dawkowanie zależą od konkretnego produktu, dlatego zawsze warto kierować się informacją podaną przez producenta na opakowaniu.

W przypadku sproszkowanego korzenia najczęściej stosuje się go rozpuszczony w wodzie, mleku roślinnym lub dodany do smoothie czy owsianki. Osoby, które cenią wygodę, częściej sięgają po kapsułki lub ekstrakty w kroplach, które łatwiej dawkować i zabrać ze sobą.

Zaleca się rozpoczynanie suplementacji od niższych dawek i stopniowe obserwowanie reakcji organizmu. Ashwagandhę najczęściej przyjmuje się regularnie przez określony czas – efekty jej działania nie pojawiają się zwykle od razu, lecz po kilku tygodniach systematycznego stosowania.

Na rynku dostępna jest również ashwagandha w wersji ekologicznej, pochodząca z certyfikowanych upraw, co dla wielu osób jest istotnym kryterium wyboru suplementu: https://super-racjonalni.pl/kategoria/superfoods/ashwagandha/

Kto powinien zachować ostrożność przy stosowaniu ashwagandhy?

Mimo że ashwagandha uznawana jest za surowiec generalnie dobrze tolerowany, nie każdy powinien sięgać po nią bez konsultacji ze specjalistą. Szczególną ostrożność powinny zachować:

• kobiety w ciąży i karmiące piersią,
• osoby przyjmujące leki na tarczycę, ze względu na możliwy wpływ na jej pracę,
• osoby z chorobami autoimmunologicznymi,
• pacjenci przyjmujący leki uspokajające, nasenne lub immunosupresyjne,
• osoby przygotowujące się do zabiegów chirurgicznych.

W każdej z tych sytuacji przed rozpoczęciem suplementacji warto skonsultować się z lekarzem, aby ocenić, czy ashwagandha nie wejdzie w interakcję z przyjmowanymi lekami lub stanem zdrowia.

Podsumowanie

Ashwagandha, czyli Withania somnifera, to roślina o bogatej historii zastosowania w medycynie ajurwedyjskiej, która współcześnie zyskuje coraz większe zainteresowanie również w kontekście naukowym. Jej potencjalne działanie adaptogenne sprawia, że chętnie sięgają po nią osoby szukające naturalnego wsparcia w radzeniu sobie ze stresem, zmęczeniem czy trudnościami ze snem.

Jak w przypadku każdego suplementu, kluczowe znaczenie ma jakość surowca, odpowiednie dawkowanie oraz świadomość ewentualnych przeciwwskazań. Osoby z chorobami przewlekłymi, przyjmujące leki na stałe, a także kobiety w ciąży i karmiące, powinny przed rozpoczęciem suplementacji skonsultować się z lekarzem.

Bibliografia:

1. Mikulska P. i in., Ashwagandha (Withania somnifera) – Current Research on the Health-Promoting Activities: A Narrative Review, Pharmaceutics, 2023, 15(4), 1057.
2. Speers A. B. i in., Effects of Withania somnifera (Ashwagandha) on Stress and the Stress-Related Neuropsychiatric Disorders Anxiety, Depression, and Insomnia, Current Neuropharmacology, 2021, 19(9), 1468–1495.
3. Tandon N., Yadav S. S., Safety and clinical effectiveness of Withania Somnifera (Linn.) Dunal root in human ailments, Journal of Ethnopharmacology, 2020, 255, 112768.
4. Salve J. i in., Adaptogenic and Anxiolytic Effects of Ashwagandha Root Extract in Healthy Adults: A Double-blind, Randomized, Placebo-controlled Clinical Study, Cureus, 2019, 11(12), e6466.